شعری از مرحوم نصرت کسمنلی : گئدیشین گتیردی غمی ، غصه نی

 

گئدیشین گتیردی...

رفتنت باعث شد...

---------------------------

گئدیشین گتیردی غمی ، غصه نی ،

با رفتنت غم و غصه آمد

قلبیم سئوه بیلمز داها کیمسه نی

دیگه نمی تونم کس دیگه ای رو دوست داشته باشم

هر گئجه رویامدا گورورم سنی ،

هر شب در رویاهایم تو را می بینم

یوخومو آپارا بیلمه یه جک سن.

نمی توانی رویاهای من را با خود ببری

گئتدیین یوللارا حسرتله باخدیم،

به راهی که تو را از من جدا کرد با حسرت نگاه کردم

دنیز تک کوکره ییب ، چای کیمی آخدیم.

همچو دریا طوفانی شدم و مثل رود جاری

منیمله قالاجاق بو قارا بختیم ،

این سرنوشت شوم با من خواهد ماند

بختیمی آپارا بیلمه یه جک سن.

سرنوشت و بخت مرا نمی توانی با خود ببری

گوناهین قارشینا چیخاجاق سنین ،

به سزای عملت خواهی رسید

تنهالیق قلبینی سیخاجاق سنین ،

در نبود من تنهایی غمگینت خواهد کرد

آهیم یاندیراجاق یاخاجاق سنی ،

ناله‌ام گرفتارت خواهد کرد

آهیمی آپارا بیلمه یه جک سن.

کینه و آه مرا نمی توانی از من بگیری

گؤزومون یاشینی سیلسم ده بئله ،

حتی اگر اشکهایم را پاک کنم

سن سیز دردلی - دردلی گولسم ده بئله ،

و حتی اگه بدون تو زهرخندی هم بزنم

من سنین دردیندن اؤلسم ده بئله

حتی اگر از درد هجر تو بمیرم

روحومو آپارا بیلمه یه جک سن...

روحم را نمی توانی از من بگیری...

 

   "  نصرت کسمنلی "

راحت طلب لیک

 

 

راحت طلب لیک

ایتلرین و پیشیک لرین لاپ قدیم نسیل لری اؤز راحت طلب لیکری اوزره اینسانین اسارتینی قبول ائدیب ، ابدی اولاراق گله جک نسیل لرینی کؤله لیگه نهایت فلاکت له یاشاماغا محکوم ائتدیلر.

ایلکین اینسانلارین غذاسی اساساً شکاردان تامین اولارمیش ، یئدیکرینی یئییب ، دیری توتدوقلارینی سونرا یئیه جکلری اوچون ، یئدیردیب ساخلایارمیشلار ، بئله نظره گلیر او زامان ایتین و پیشیگین ده اتین یئیرمیشلر ، عاغیل دان یوخسول راحت طلب حئیوانلار بو کئچیجی راحت لیگه آلدانیب ، قورتولوب قاچماق عوضینه ، اینسانین یانیندا قالماغی ترجیح ائتدیلر.

اینسان چئشیتلی احتیاجلارینی قارشیلاماق اوچون حئوانلاری ساخلاییردی ، پیشیگی ائوین موذی حئوانلارینی توتماق اوچون ، ایتی اینسانین اؤزونو ، ائو – ائشیگینی و مال – داوارینی قوروماق اوچون و ...

اینسانین دیلسیز – آغیزسیز مظلوم حئوانلارا قارشی ظالمانه داورانیشی عالم – آشکار بللی دیر. اگر قرار اولا حئوانلار بیر گون شعور ، تمدن و حکومت صاحیبی اولوب اینسانلارا دیوان توتالار ، اوندا وای اینسانین حالینا.

ائله کی اینسانین امنیتی تامین اولدو ، داها ایتین وجودونا احتیاجی یوخ ایدی ، ایتی ائشیگه اؤتوردو ، پیشیگی ده اینسانین ساغلاملیغینا تهلکه لی اولدوغو اوچون ائویندن قؤودو. کوچه – بازار ایتلری و آرالیق پیشیک لرین تام آجیناجاقلی وضعّیتنی گؤروروک . داها بونلار دیری قالماق آدلی کِثافت باتلاقیندان هئچ واخت چیخا بیلمه یه جکلر ، و هئچ واخت وحشی ایتلر و وحشی پیشیک لر کیمی آزاد حیاتدان قایناقلانان تمیز غرورو دویا بیلمز . بونلار موستقیل یاشاماق قابیلیتی نی ایتیرمیش ، حیاتلاری اینسانین زیبیل قابی سینین کثافتلرینه باغلیدی.

بولبول قفسده اوخومادی ، نسلینی اسارتدن قورتاردی ، آمما قناری کیمی قوشلار اوخودولار و نسیل لرینی آزادلیق و اوچماقدان محروم و سونسوزلارا کیمی دونیانی ایکی قاریش یئرده مفتیل لر آرخاسیندان گؤرمگه محکوم ائتدیلر.

تاریخ عیبرت آیناسی دیر – فلسطین لی لرین طاماحکارلاری توپراقلارینی یهودی لره ساتماقلا ، صهیونیست لر اورادا کؤک سالمیش ، سونرا قالخمیش عربلری یورد – یوالاریندان قؤووب فلسطینی ایشغال ائتدیلر. و فلسطین لی لرین باشینا او مصیبت لر گلدی.

ائرمنی تجاووزونه معروض قالمیش او تایلی آذربایجانلی قارداشلاریمیز اگر ایلکینده شوشالی برک ساخلایارساایدیلار ، ائرمنی لرین دیشین سیندیریب یئرلرینده اوتوردار و ایندی بو گئنیش ابعادلی فاجعه لره توش گلمزدیلر. قیرغین لار ، بو قده ر مظلوم شهید لر ، ساواش معلول لاری ، قاچقین لار ، دیدرگین لر و ...نهایت توپراق ایتگی لری اولماز ایدی.

ویتنام دا ویت کنگ لار آمریکا کیمی سوپر گوج دؤولتی دیزه کؤچوردو. آمریکا اورایا اوردو یئریتمیشدیر. چوخلو تلفات وئردیکدن سونرا جنوبی ویتنامی تسلیم ائدیب افتضاح لا مغلوبیّته بویون قویدو. بیلیرسینیز آمریکا ویتناما نه قده ر بومبا یاغدیردی ، بئله ویتنامین دین آداملاری اعتراض علامتی اولاراق سیراسی یلا (نوبه ایله)اؤزلرینی اودلاییب دیری – دیری اودون ایچینده یاندیردیلار.

چئچئن لر بو آز تعدادلا او قدر روسلارین یاراقلی قوشونو ، توپو ، تانکی ، طیاره سی و امکاناتی قاباغیندا دایانماقلا نه گؤزل حماسه لر یاراتدیلار. چئچئن لر ایسته ییرلر شرف و آزادلیقلارینی قوروسونلار. آزادلیق اوغروندا فداکارلیق روحو اولان بو میللت ایندی ده اولمازسا نهایت بیر گون موفق اولاجاقدیر. بو شانلی موباریزه لر چئچئن تاریخی نین افتخارلی قیزیل صحیفه لرین اولوشدوروب ، میللی غرور و موباریزه روحو قایناغی اولاجاقدیر. بو دؤیوشلرین خاطیره سی گله جک نسیل لرین قانینی جوشدروب روحلاندیراجاقدیر. بوسنی هرزه گوین ده کئچن جریانلاری ائشیتمه دیک می؟

دونیانین چوخ قودرتلری عراقین دالیندا دایانمیشدیر اما سونونو هر کس گؤردو.

تاریخدن عیبرت آلمالی ییق. بونلار بیزه دئیرلر : دوروم همیشه بئله اولمایاجاق ، آییق و آگاه اولاق ، راحت طلب لیگه و غفلته دالمایاق ، وطنیمیزی ، وارلیقیمیزی ، آنا دیلیمیزی قورویاق ، لازیم گلدیکده جانیمیز و مالیمیزلا هر جور فداکارلیقا حاضیر اولاق ، آذربایجانیمیزی اؤزونه چیخانلار ، آذربایجانیمیزا ادعاسی اؤلانلار و دیش قیجیردانلار وار.

زبان مادری و گلایه از همشهریان

 

 

 

زبان مادری و گلایه از همشهریان

من از بیگانگان هر گز ننالم               که با من هر چه کرد آن آشنا کرد

همشهری باور کن دوستت دارم ، بهترین اوقات من لحظاتی است که با تو هستم ، در بازار ، قهوه خانه ، مقابل دکان نانوایی ، جشن عروسی ، مسجد ، هیئت حسینی ، ماشین خط و ... از با تو بودن لذت می برم ، وقتی تو صحبت می کنی سرا پا گوشم و از سخنان زیبای تو آنچه را که مربوط به فولکور (فرهنگ عامه) غنی مان است می نویسم ، به کرات همچون شاگردی مشتاق در محضر استادی ات نشسته ام و تو با حوصله و گشاده رویی درِ گنجینه ی معلوماتت را به رویم گشوده ای.

تو حافظ و پاسدار زبان شیرین مادریمان هستی ، زبانی که از هزاران سال قبل در بستر اندیشه های اجداد پاکمان جاری است و امروز همچون ودیعه ای گرانبها به ما سپرده شده است ، و حیات ملت ما در همین زبان مادریمان است ، نسلها یکی بعد از دیگری می آیند ، بعد از اندک توقفی می روند و خاک می شوند ، ولی این ملت زنده است و به حیات خود ادامه می دهد ، چون زبان مادریمان زنده است ، با نابودی زبان مادری مرگ یک ملت فرا می رسد و جذب یاخته های ملتهای غیر می شود.

همشهری ، از بعضی هایتان گله مندم ، می خواستم از خانواده هایی شروع کنم که با بچه هایشان فارسی صحبت می کنند و دلم را به درد آورده اند، ولی مصلحت بود ، اول با گله مندی آغاز کنم ، گلایه از همشهریانی که زبان مادریمان را رنجه می دارند ، به صدای بعضی فروشندگان گوش کنید که داد می زنند : انار ساوه ، سبزی ، سبزی خوردن ، ماهی ، هویج ، لبو و ... آیا اهالی شهرمان زبان خود را نمی فهمند که تو به فارسی صدا می کنی ! ؟ یا اگر مثلا به "بالیق"  "ماهی" بگویی ارزش آن بیشتر می شود ! ؟ یعنی اسمهای ترکی ساوه ناری ، پئنجر ، سفره پئنجری ، بالیق ، کئشیر ، بینه و... را همشهریانمان نمی فهمند؟

روی "اوشقون" ، نام آشنای ما ، نوشته گذاشتی : "ریواس" ، این کلمه بقدری نامانوس است که اکثر فارسها هم معنی اش را نمی دانند ، این لغت را بنده ی خدایی به سفارش تو از لغت نامه ای پیدا کرده آورده و فروشندگان دیگر از تو تقلید کرده اند ، ما چرا با زبان مادریمان سر جنگ داریم؟ انگار ترکی نوشتن حرام است.

از یک فروشنده پرسیدم چرا به فارسی صدا می کنی : انار ساوه؟! با لحنی که انگار می خواهد چیزی به من یاد بدهد ، گفت : بنویس ببینم چطور می نویسند ، گفتم اگر به فارسی بنویسم می شود انار ساوه ، اگر به ترکی بنویسیم می شود ساوا ناری.

روی مینی بوسهای خط می نویسند : تخته پل ، محله قاضی ، محله امام زاده ، پل خاتون و ... چرا نام اصلی شان را نمی نویسیم : تاختا کورپو ، قاضی محله سی ، ایمامزادا ، خاتون کورپوسو و ... در تابلوی " ساییل لار مچیدی " نوشته اند : "مسجد سایل " ، آیا داشتن پسوند ترکی " لار " در یک کلمه گناه است ؟ !

پدران و مادرانمان برای هر پدیده ی تازه نام ترکی می گذاشتند ، به نامهای ترکی زیر توجه کنید : یول باسان (غلطک بزرگ) ، قیر- قوم (آسفالت) ، قوندارما دیش (دندان مصنوعی) ، دیک دابان باشماق (کفش پاشنه بلند زنانه) ، ات رنگی جوراب (جوراب زنانه نازک) ، اوزون قونج جوراب (جوراب ساق بلند) و... برای محلی نام فارسی در تابلو نوشته نصب می شود ، چرا باید عینا همان را تکرار کنیم ؟ چرا به جای "زنبورداران" و "میدان امام حسین" به زبان خودمان نمی گوییم : "پتک چی لر" ، "ایمام حوسئن مئیدانی"

اینها نمونه هایی بود بیان شد ، درد یکی دو تا نیست ، خودمان هم در بازی ترکی ستیزی رسوبات بجا مانده از خصلت متعفن شوونیستی رژیم منفور پهلوی نقشی به عهده گرفته ایم ، اینها ، یعنی مسخ شدن زبان مردم کوچه بازار ، ریشه زبان مادریمان را می سوزاند ، عوامل دخیل در بوجود آمدن این وضعیت فراوانند.

اما در مورد خانواده های ترکی که با بچه هایشان فارسی صحبت می کنند کار اینها از گلایه گذشته که از دستشان دلم خون است ، اینها اشکهای پنهان دلسوختگان غیرتمند زبان مادری را نمی بینند ، نمی دانند چه ظلم بزرگی در حق زبان مادری و ملت شان روا می دارند ، و چگونه تیشه به ریشه مان می زنند ، به نتایج فاجعه باری که عمل شان برای زبان مادریمان دارد ، واقف نیستند یا اهمیت نمی دهند ، خیلی حرف است در باره اینها ، فقط یک نمونه از حاصل کارشان می گویم : بعضا در خیابانهای شهرمان شاهد صحنه های دردناکی هستیم ، دسته ی دخترانی را می بینیم که فارسی صحبت می کنند  ، این دختران فکر می کنند که اگر فارسی صحبت کنند ، مثلا موندشان بالا می رود ، در حالی که سخت در اشتباهند ، جوانان غیرتمند ما در جستجوی هویت خویش اند و از نمودهای بی هویتی و از خود باختگی سخت بی زارند و دلتنگ ، امیدوارم این قبیل پدران و مادران بچه هایشان را تافته ی جدا بافته نساخته و مشکل سازی نکنند ، اینان به هیچ وجه نمی توانند عمل شان را توجیه کنند ، عملی که به نابودی زبان مادریمان می انجامد ، " الدن یاپیشمادینیز ، باری آیاقدان چکمه یین " .

 

شعری زیبا از استاد شهریار

 

بیر قرن ده قارداش دان اوزاخلاشماق اولورموش؟

قارداش دئیه ، بیر عمر ، سوراغلاشماق اولورموش؟

بیردنده ، بو قارداش لا ، قوجاقلاشماق اولورموش؟

                          بونلار بئله کی عرض ائلدیم ، گلدی و اولدی

                         من هر نه محال فرض ائله دیم ، گلدی و اولدی

بیز آیریلالی قرن ایدی ، قارداش لاریمیزدان

لش لر کیمی آیری دوشه لی باشلاریمیزدان

اوزموش الی قافقازلی قارین داشلار یمیزدان

                      گور من نه حال اوللام بو قیزیل گول لری تاپسام

                      رستم علی اوف تک گول بلبل لری تاپسام

 قارداش گوزوم آختارمادا قوی بیر سنی تاپسین

عشقیم ، طیلیسم داغلاری فرهاد کیمی چاپسین

دشمن وار ایسه امجگینی ، تندیره یاپسین

                      حسرت قالالی بیز سیزه ، بیر قرن یاریمدیر

                     آغلار گوزوم شاهدی ، شعریم ، سه تاریم دیر

"استاد شهریار"

اول مهر ماه روز نسل­کشی خاموش ملل غیرفارس­زبان

در روز گشایش مدارس و دانشگاه­ها در اعتراض به عدم آموزش به زبان مادری بر سر کلاس­های درس حاضر نشویم!

 

دیگر نمی­خواهم به "چؤرک" نان بگویم و "آنا" را مادر بنویسم! من تورکم!

از زبان به عنوان کلید شبکه­های ارتباطی و گاهی نیز سرمایه فرهنگی یاد می­شود که افراد با تسلط بر آن می­توانند علاوه بر برقراری روابط اجتماعی، نوعی هویت ویژه کسب کنند. پس هویت فرد چه در سطح قومی و چه در سطح ملی تا حدود زیادی بستگی به زبانی دارد که او فرا می­گیرد. وقتی که از حفظ، تقویت و توسعه فرهنگ یک جامعه سخن به میان می­آید، زبان نیز به عنوان یک عامل اساسی مطرح می­شود، چرا که زبان در حکم رشته­ای است که فرهنگ گذشته و حال را به هم پیوند می­دهد. می­دانیم كه زبان وسیله­ای است كه رشد بعدی كودك روی آن بنا می­شود. نطفه­ اولیه آموزش زبان مادری در خانواده بسته می­شود. پدر و مادر با نهادن کلمات اولیه­ای همچون "آنا"، "آتا"، "چؤرک"، "سو"، و ... بر زبان كودك، اولین آموزگاران او به حساب می­آیند و راه تازه­ای را در رشد و تكامل فرزند خود باز می­كنند. بعد از رسیدن به سن 6 سالگی و شروع دوران تحصیلی برای یک کودک، او وارد مرحله جدیدی از رشد و خودآگاهی می­رسد. اما این وضع برای کودکان تورک­­ آذربایجان که زبان مادری­شان در مدارس تدریس نمی­شود به گونه دیگری رقم می­خورد.

كودك تورک با ورود به دوران تحصیلی در طول مدرسه خود را مثل دیگران می­بیند و فكرمی­كند كه تفاوتی با دیگران ندارد، كه البته ازنظرارزش­های انسانی این كاملاً درست است و باید این طورباشد. او گمان می­برد که تحصیل و آموزش به معنی یادگیری زبانی غیر از زبان مادری اوست که این امری طبیعی برای معلم او و سایر همکلاسی­هایش به حساب می­آيد. او از امروز باید به "سو"، آب بگوید و به "چؤرک" نان، به "آنا" مادر و به "آتا" پدر! اما وقتی كه وارد جامعه بزرگسالان می­شود و به سنین بالاتر می­رسد احساس می­كند كه جامعه بین افراد تفاوت­هایی قائل است و این مسئله موجب دلسردی او می­شود. مشاهده شده است كه فرزندانی كه به زبان مادری آموزش می­بینند هنگامی كه بزرگتر شده و به جامعه راه می­یابند معمولاً كمتر دچار بحرانهای شخصیتی می­شوند و خودباوری­شان بیش ازكسانی است كه یا به زبان مادری آموزش ندیده­اند و یا در نیمه راه به دلایل گوناگون از تحصیل به زبان مادری منصرف شده­اند.

آموزش به زبان مادری و بومی از نظر اجتماعی و از نظر روحی و روانی در اعتماد به نفس کودکان تاثیر عمیقی می­گذارد و آنها راحت­تر می­توانند ابراز احساسات نموده و ارتباط فکری و زبانی راحت­تری را با دیگران برقرار کنند. از نظر روان­شناختی، آموزش به زبان مادری سبب درک بهتر مطالب درسی شده و پیشرفت شناختی دانش­آموز را افزایش می­دهد. از نظر اجتماعی سبب جذب راحت­تر کودک در محیط اجتماعی گردیده و از نظر عاطفی نیز باعث بوجود آمدن پیوند عاطفی ناشی از استفاده از زبان مادری در زندگی تحصیلی می­گردد. و بالاخره از نظر آموزش، استفاده از زبان مادری سبب بالا رفتن کیفیت و کمیت ارتباط درون مدرسه­ای و درون کلاسی می­شود. برای كارشناسان بیش از پیش مسلم است در صورتی كه كودكان در مدرسه به هر دو زبان مادری و زبان رسمی آموزش ببینند به نتایج بهتری دست می­یابند و از شخصیت قوی­تر و ثبات بیشتری در زندگی اجتماعی و خانوادگی برخوردار می­شوند.

دانش­آموزی كه در طول سال­های مدرسه به زبان مادری خود تحصیل می­کند ضمن بهترشدن زبان مادری­اش، علاوه براینكه زبان دوم را بهترفرا می­گیرد، اعتماد به نفس بیشتری كسب می­كند. او شناخت عمیق­تری نسبت به فرهنگ و آداب و رسوم كشورش پیدا می­كند و متوجه می­شود كه ریشه در جایی دارد و به سهم خود دارای فرهنگ و پشتوانه­ای است. این فرد اگر چنانچه پس از اتمام تحصیلات دبیرستانی در جامعه­ای كه زندگی می­كند، به هر دليلی مورد قبول واقع نشود احساس بی­ریشه بودن، بی­فرهنگ بودن و در نتیجه کم­شخصيتی و بی­هویتی به او دست نخواهد داد. آموزش زبان مادری خطراتی از این دست را كاهش می­دهد و به همین دلیل باید از آن استقبال كنیم و در بهترشدن و مؤثرتر بودن آن برای فرزندان عزیزمان بكوشیم. ولی اجرای این مهم به دست چه كسانی  و چگونه ممکن است؟

 

از کجا به کجا رسیده­ایم: از پایتخت فرهنگی شرق به شهر مرده­ها و مقبره­ها!

آذربایجان و خصوصاً مرکز فرهنگی آن تبریز از دیرباز مهد دانش­پژوهان و دانشجویان بوده است. حدود 700 سال پیش از این برای اولین بار در جهان نخستین شهرک دانشگاهی به نام ربع رشیدی (رشیدیه) در جوار شهر تبریز ساخته شد. همزمان با آن، دو دانشگاه دیگر یکی در سلطانیه زنجان و دیگری در شام قازان تبریز تأسیس شد. در دوره­های بعد از ایلخانی نیز آذربایجان به لحاظ مرکزیت علمی همواره موقعیت ممتازی در مشرق زمین داشت. گواه این مدعا خیل بیشماری از علما، فقها، شعراء، نقاشان، خطاطان، فلاسفه، منجمان و مورخانی است که هم اکنون قبور آنها در مقبره شعرا، مقبره اولیا و مقبره مشایخ تبریز قرار دارند.

در اوایل دوره قاجاریه که آخرین حکومت تورک­های آذربایجان بر ممالک محروسه (ایران) می­باشد، تبریز بعنوان یک شهر شرقی دارای مدارس سنتی بنام مکتب بود. نخستین دانشگاه ممالک محروسه در اواسط دوره ناصرالدین شاه قاجار به کمک آمریکائیها در اورمیه تأسیس شد. در این سال­ها، مدرسه دارالفنون تبریز مشهور به مدرسه دولتی مظفری بسال 1255 شمسی بعنوان مدرسه اعیان و اشراف تبریز تأسیس شد. اولین مدرسه به سبک جدید توسط میرزا حسن رشدیه به سال 1267 شمسی در تبریز بنیان­گذاری شد که کتاب­های «آنا دیلی» و «وطن دیلی» که هر دو به زبان تورکی آذربايجانی نوشته شده بودند در اين مدرسه تدریس می­گردیدند. حتی مدارس تهران آنزمان نیز به دست آذربایجانی­های مقيم تهران و سلاله تورک قاجار بنا شده بودند که در همه این مدارس به زبان مادری آموزش داده می­شد.

لکن، با روی کار آمدن رضا پهلوی (دومين شووينيست، فاشيست و نژادپرست فارس بعد از فردوسی!) سیاست فرهنگی جدیدی بر علیه آذربایجان در دستور کار دولت قرار گرفت که نخستین نتیجه آن حذف آموزش به زبان مادری در مدارس بود. رضا پهلوی با تغيير نام ممالک محروسه به پرشييا (فارسستان) و سپس ايران، ممالک محروسه را معادل کشور فارس­ها و آريايی­ها نموده و در نتيجه تورکی حرف زدن در سر کلاس­های درس ممنوع شد و دستور داده شد که «هر کسی از این به بعد در سر کلاس تورکی حرف بزند افسار الاغ بر او بسته و در طویله بیاندازند». همچنین مقرر شد که «هر کس به زبان تورکی از معلم خود سوال کند باید جریمه نقدی به نفع توسعه زبان فارسی بپردازد».

ادامه این سیاست تا به امروز نیز ادامه دارد که در نتییجه آن استان­های آذربایجان در رده بیست و یکم از نظر درصد باسوادان بین استان­های کشور قرار گرفته است. آذربایجان در هیچ دوره­ای از تاریخ به اندازه دوره هشتاد ساله اخیر در پیشگاه اجداد افتخارآفرین خود سرافکنده نبوده است. چند سال پیش دکتر محمد علی حسین پور فیضی رئیس دانشگاه تبریز در کنگره بررسی مسائل آذربایجان آمار تکان دهنده­ای ارائه داد. وی گفت در آذربایجان شرقی از هر 100000 نفر اهالی تنها 67 نفر از کنکور ورودی دانشگاه قبول می­شوند، حال آنکه متوسط این رقم برای کشور 109 نفر و برای مناطق فارس­­نشین 135 نفر می­باشد. با این حساب تعداد با سوادان فارس­زبان بیش از دو برابر تعداد تحصیل­کردگان تورک بوده و در نتیجه فارس­زبانان امکانات مادی و معنوی کشور را به سمت مناطق فارس­نشین کشور سوق داده و امور اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، قانونگذاری، قضایی و اجرایی کشور در انحصار فارس­زبانان قرار می­گیرد که به  عینه شاهد آن هستيم!

 

دولت باید امکانات اجرایی آموزش به زبان مادری را فراهم کند!

در پنجاه و پنجمین نشست عمومی سازمان ملل، که ریاست آنرا ژئن کاوان (Jan Kavan) وزیر اسبق امور خارجه جمهوری چک بر عهده داشت، وی اعلام کرد: «سازمان ملل و یونسکو در جستجوی راهی برای حفظ زبانها به عنوان میراث مشترک بشری هستند و سیستم آموزشی چندزبانه را به کشورها توصیه می­کنند». کاوان افزود:« زبان مادری به عنوان ابزار ارتباطی نقشی بسیار مهم در تکوین شخصیت افراد دارد و روز جهانی زبان مادری، اعلامیه جهانی تنوع فرهنگی و محافظت از بینش سنتی مردم می­باشد». همچنین كویچیرو ماتسورا مدیر كل یونسكو در پیامی در 21 فوریه به مناسبت روز جهانی زبان مادری پیشنهاد كرد: «زبان­های مادری باید از همان ابتدایی­ترین سنین در نظامهای آموزشی مورد عنایت قرار گیرند». از کشورهای عضو سازمان ملل که سیستم آموزشی چند زبانه را به کار گرفته­اند، سوئیس، نروژ، هلند و هند نمونه­های موفقی هستند که با استفاده از این سیستم، به اهداف یونسکو جامه عمل پوشانیده و مردم را به فراگیری چند زبان ترغیب نموده­اند.

با وجود به رسمیت شناخته شدن حق تحصیل به زبان مادری برای اقوام در اصول 15 و 19 قانون اساسی کشور و استفاده از این اصول در مورد اقلیتهایی همچون ارامنه پنجاه هزار نفری کشور به نظر می‌رسد که حاکمیت نه تنها قصد اجرای این اصول برای 35 میلیون ملت تورک آذربایجان و سایر ملل ساکن کشور را ندارد، بلکه، به روش­های مختلف در صدد آسمیله کردن و از بین بردن زبان و فرهنگ آنها می­باشد. علیرغم عضویت کشور در سازمان ملل متحد و امضای تعهدات بین­المللی مبنی بر عدم تعرض بر هویت ملی و قومی که جزو حقوق اولیه هر انسانی است و در حالی که حاکمیت ادعای رهبری جهان اسلام را دارد و داعیه­دار گفتگوی تمد­ن­ها می­باشد، کمترین اهمیتی برای احقاق حقوق ملل غیرفارس­ کشور قائل نیست. دولت و حاکمیت هیج امکاناتی در راستای تحصیل به زبان مادری ملل ساکن کشور فراهم نکرده و  کانال تلویزیونی به زبان اصیل آنها تأسیس نمی­کند! آنها را از داشتن مطبوعات به زبان مادری خود محروم کرده و اجازه هیچ گونه عرض اندام برای فرهنگ باشکوه آنها نمی­دهد. با توجه به وضعیت حاضر چه باید کرد؟

 

ملت آذربایجان ساکت نخواهد نشست: هارای، هارای من تورکم!

ملت آذربایجان، قریب به 25 سال بعد از خیزش ضد ارتجاعی و دمكراسی خواهانه خود به رهبری حزب خلق مسلمان و رهبر فقید آن مرحوم آیت الله شریعتمداری و 60 سال بعداز سركوب حكومت ملی به رهبری شهید سیّد جعفر پیشه­وری بار دیگر در اعتراضی فراگیر یك گام به تکامل پروسه مبارزات ملی و حق تعیین سرنوشت سیاسی و ملی خود نزدیك شد. خیزش اعتراضی خرداد ماه 1385 ملت آذربایجان و جنبش ییشرو دانشجویی آن با اعتراض به كاریكاتور توهین­آمیز روزنامه ایران آغاز شد. ولی، چنانچه اكثر آگاهان امور نیز متفق القولند، تداوم این اعتراضات فراتر از یك كاریكاتور بوده و ریشه در مسائل عمیق اجتماعی، فرهنگی و تبعیضات اقتصادی و سیاسی دارد.

آری، ملت آذربایجان در راستای حفظ هویت ملی آذربایجان اعتراض و فریاد هویت­طلبی خود را با راه و منش مسالمت­جویانه به گوش حاکمیت کشور و جهانیان ‌رساند كه چگونه ملتی 35 میلیونی را از حقوق اولیه و انسانی خود كه همانا تحصیل به زبان مادری است محروم كرده‌اند و در عصری كه كرامت انسانی در سر‌لوحه شعارهای نهادهای مدنی دنیا و نیز سازمان ملل متحد قرار گرفته است ملتی را در زیر انواع تحقیرها و توهین‌ها سركوب کرده و زبان و فرهنگشان را نابود کرده و آنها را بسمت آسیمیلاسیون سوق می‌دهند تا به خیال خود ملتی یكدست در زیر لوای فرهنگ و زبان فارسی فراهم سازند و با قوم‌كشی و امحای فرهنگ‌های دیگر ملل ساکن در کشور به نفع یك قوم خاص و اقليت بيست درصدی فارس­زبان کشور به صحنه‌گردانی بپردازند و دم از اتحاد سه کشور فارس­زبان افغانستان، تاجیکستان و ایران بزنند!

از این رو لازم است که با بینشی وسیع از این به بعد به احیای حقوق اولیه خود بپردازیم و بیش از بیش توجه جهانیان و دیدبانان حقوق بشر را به عدم تحصیل به زبان مادری 35 میلیون تورک آذربایجان در ایران معطوف کنیم. انتخاب روز اول مهر بعنوان روز نسل­کشی خاموش ملل غیرفارس­زبان کشور از طرف فعالین حرکت ملی آذربایجان می­تواند قدمی در احقاق حقوق اولیه و انسانی غیرفارس­زبانان و خصوصاً ملت تورک آذربایجان باشد. در این روز لازم است که همه کسانی که به زبان مادری خود علاقه­مند بوده و خواهان حفظ و پویایی آن هستند از رفتن به مدارسی که در پی نسل­کشی خاموش ملل غیرفارس­زبان کشور­ می­باشند خودداری کنند. اینکار بنا به دلایل زیر می­تواند انجام گیرد:

 

- جلب حمایت­های مادی و معنوی سازمان ملل در تحصیل به زمان مادری ملت تورک آذربایجان

 

- متوجه کردن جوامع جهانی، مدافعین حقوق بشر و خبر گزاریها به وجود ملل غیرفارس در ایران و نظام حکومتی فاشیستی-آپارتایدی فارس

 

- جلوگیری از هرگونه تحریف، تخریب و مصادره خواسته­های حرکت ملی آذربایجان از طرف شوونیزم فارس خارجی و داخلی و تأکید بر خواست آموزش به زبان مادری و به رسمیت شناخته شدن زبان تورکی آذربایجانی در کشور

 

با پی بردن به اهمیت این روز ما می­توانیم اعتراضات مدنی خود را نسبت به آپارتاید فارس اعلام نموده و فریاد سرکوب شده ملل غیرفارس کشور علی الخصوص ملت تورک آذربایجان را به همه دنیا برسانیم. لذا، از تمامی آذربایجانی­ها و ملت بزرگ تورک ساکن کشور خواستار همراهی با این امر مهم و عدم رفتن به مدارس در روز گشایش مدارس و دانشگاهها (اول مهرماه) هستیم.

 

 

فعالان فرهنگی-سیاسی حرکت ملی آذربایجان – ......................